Ẩm thực Nhật Bản không chỉ là hương vị tinh tế mà còn là nghệ thuật trình bày và sự hài hòa giữa món ăn cùng dụng cụ thưởng thức. Để tái hiện trọn vẹn tinh hoa này tại gia, việc lựa chọn dụng cụ ăn uống đóng vai trò thiết yếu. Bài viết này cung cấp 30. Kinh nghiệm chọn mua đũa và chén sứ cho bữa ăn Món Nhật tại nhà một cách chuyên sâu, giúp quý vị hiểu rõ về các tiêu chuẩn chất lượng và phong cách truyền thống. Chúng tôi sẽ hướng dẫn quý vị cách phân biệt vật liệu, kiểu dáng đũa (Hashi) và các loại sứ cao cấp, đảm bảo mỗi bữa ăn tại nhà đều mang đậm phong cách Nhật Bản truyền thống, nâng tầm trải nghiệm ẩm thực của bạn.

Bí quyết chọn mua đũa (Hashi) phù hợp với ẩm thực Nhật

Đũa (Hashi) là linh hồn của bữa ăn Nhật Bản. Việc chọn lựa Hashi không chỉ ảnh hưởng đến tính thẩm mỹ mà còn quyết định sự thoải mái và hiệu quả khi gắp thức ăn.

Các loại vật liệu đũa phổ biến và ưu nhược điểm

Việc lựa chọn vật liệu đũa phù hợp sẽ giúp bữa ăn Món Nhật trở nên trọn vẹn hơn.

Đối với ẩm thực Nhật Bản truyền thống, đũa gỗ sơn mài luôn là lựa chọn hàng đầu vì chúng tôn trọng tính tự nhiên của món ăn và mang lại cảm giác tinh tế khi sử dụng.

Tiêu chí chọn độ dài và hình dáng đũa chuẩn Nhật

Đũa Nhật Bản thường có thiết kế khác biệt so với đũa của các nước châu Á khác, đặc biệt là ở phần đầu đũa.

1. Độ dài tiêu chuẩn: Đũa Nhật thường có chiều dài lý tưởng từ 22.5 cm đến 23.5 cm cho người lớn. Chiều dài này được tính toán để tạo ra góc gắp thoải mái nhất, giúp người dùng dễ dàng kiểm soát thức ăn.
2. Hình dáng đầu đũa: Điểm đặc trưng nhất của Hashi là phần đầu đũa thường nhọn và thon hơn nhiều so với đũa Trung Quốc (thường có đầu tròn và tù). Thiết kế nhọn này giúp gắp những miếng cá nhỏ, tách xương hoặc lấy từng hạt cơm một cách dễ dàng, rất phù hợp với các món Sushi, Sashimi và các món ăn cần sự tỉ mỉ.
3. Hình dáng thân đũa: Thân đũa có thể là hình vuông, hình tròn hoặc hình bát giác. Đũa có thân vuông hoặc bát giác thường được ưa chuộng hơn vì chúng giúp đũa không bị lăn khi đặt trên bàn.

Hướng dẫn chọn chén, bát và đĩa sứ theo phong cách Nhật

Trong văn hóa Nhật Bản, dụng cụ ăn uống là một phần không thể thiếu trong nghệ thuật ẩm thực. Chén, bát và đĩa sứ (Yakimono) được chọn dựa trên nguyên tắc tôn vinh sự bất đối xứng và vẻ đẹp tự nhiên (Wabi-Sabi).

Phân biệt các loại sứ Nhật Bản (Minoyaki, Arita)

Nhật Bản nổi tiếng với nhiều trung tâm sản xuất gốm sứ lịch sử, mỗi nơi lại có phong cách và kỹ thuật riêng biệt.

• Sứ Minoyaki (Mino Ware): Đây là loại sứ phổ biến và đa dạng nhất tại Nhật Bản, có nguồn gốc từ vùng Gifu. Minoyaki bao gồm nhiều phong cách khác nhau (như Shino, Oribe), nổi bật với men màu tự nhiên, đôi khi có các vết rạn men độc đáo hoặc hoa văn mộc mạc, phản ánh triết lý Wabi-Sabi.
• Sứ Arita/Imari: Được sản xuất tại vùng Arita, tỉnh Saga, đây là loại sứ cao cấp, thường được xuất khẩu. Sứ Arita (đặc biệt là phong cách Imari) nổi tiếng với men trắng tinh khiết, được trang trí bằng các họa tiết vẽ tay tinh xảo, sử dụng màu xanh cobalt (sometsuke) và các màu sắc rực rỡ khác như đỏ, vàng, xanh lá.
• Sứ Seto và Karatsu: Seto (tỉnh Aichi) là một trong sáu lò gốm cổ đại của Nhật, thường sản xuất sứ có độ bền cao. Karatsu (tỉnh Saga) lại nổi tiếng với phong cách mộc mạc, gần gũi với gốm sứ Hàn Quốc.

Chọn kích cỡ bát đĩa phù hợp với từng món ăn Nhật

Trong ẩm thực Nhật, mỗi món ăn đều có một loại bát đĩa chuyên dụng, không chỉ để chứa đựng mà còn để làm nổi bật món ăn.

1. Bát cơm (Chawan): Thường có kích thước nhỏ, vừa vặn trong lòng bàn tay (khoảng 10-12 cm đường kính), có đế cao để dễ cầm mà không bị nóng.
2. Bát súp Miso (Owan): Thường sâu và có nắp đậy, thường được làm bằng gỗ sơn mài hoặc sứ dày để giữ nhiệt.
3. Đĩa Sashimi và Sushi: Nên chọn đĩa có hình chữ nhật (cho Sashimi) hoặc hình tròn dẹt (cho Sushi). Điều quan trọng là màu sắc của đĩa nên tạo sự tương phản để làm nổi bật màu sắc tươi mới của hải sản. Ví dụ, đĩa màu xanh đậm hoặc đen thường được sử dụng để làm nổi bật màu hồng của cá hồi hay màu đỏ của cá ngừ.
4. Đĩa đựng món phụ (Kobachi/Kozara): Các món ăn kèm (như dưa muối, rau củ) thường được phục vụ trong các đĩa nhỏ, đa dạng về hình dáng (vuông, tròn, bất đối xứng), tạo sự phong phú và thú vị trên bàn ăn.

Bảo quản và kiểm tra chất lượng sản phẩm

Để đảm bảo sức khỏe và duy trì vẻ đẹp của bộ dụng cụ ăn uống, việc kiểm tra chất lượng và bảo quản đúng cách là vô cùng quan trọng.

Cách nhận biết sứ an toàn và kiểm tra độ bền

Khi mua chén sứ cho bữa ăn Món Nhật tại nhà, quý vị cần lưu ý các yếu tố sau để đảm bảo chất lượng và an toàn:

1. Kiểm tra men sứ: Sứ an toàn, đặc biệt là sứ dùng cho thực phẩm, phải được nung ở nhiệt độ cao (trên 1200°C) để men sứ tan chảy hoàn toàn, loại bỏ nguy cơ thôi nhiễm chì và cadmium. Men sứ tốt sẽ bóng, mịn và không có bọt khí hoặc vết rạn quá lớn (trừ trường hợp đó là phong cách nghệ thuật cố ý).
2. Kiểm tra độ trong và âm thanh: Đưa sứ ra ánh sáng; sứ chất lượng cao sẽ có độ trong nhất định. Dùng ngón tay gõ nhẹ vào thành bát. Nếu âm thanh phát ra trong, vang và đanh, đó là dấu hiệu của sứ được nung kỹ và có độ bền cao.
3. Kiểm tra đế bát: Đế bát phải nhẵn, không thô ráp để tránh làm trầy xước mặt bàn.

Mẹo vệ sinh và bảo quản đũa, chén sứ lâu bền

Bảo quản đúng cách sẽ kéo dài tuổi thọ và giữ được vẻ đẹp ban đầu của đũa và chén sứ.

• Đối với chén sứ: Tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột (ví dụ: không đổ nước lạnh vào bát vừa lấy ra khỏi lò vi sóng) để ngăn ngừa nứt vỡ. Đối với sứ vẽ tay hoặc sứ có lớp men mỏng, nên rửa bằng tay với nước ấm và xà phòng nhẹ, tránh dùng máy rửa chén có áp lực nước mạnh.
• Đối với đũa gỗ sơn mài: Tuyệt đối không ngâm đũa trong nước quá lâu vì điều này có thể làm bong tróc lớp sơn mài và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Sau khi rửa, cần lau khô ngay lập tức bằng khăn mềm và bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát. Tránh phơi đũa trực tiếp dưới ánh nắng mặt trời.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Đũa Nhật Bản có thể dùng trong máy rửa chén không?

Điều này phụ thuộc vào vật liệu. Đũa sợi thủy tinh hoặc đũa nhựa chất lượng cao thường an toàn khi dùng trong máy rửa chén. Tuy nhiên, đũa gỗ sơn mài hoặc đũa tre nên được rửa bằng tay để bảo vệ lớp sơn và kéo dài tuổi thọ của sản phẩm.

2. Làm thế nào để phân biệt sứ thủ công và sứ công nghiệp?

Sứ thủ công (Handmade) thường có những dấu hiệu độc đáo như sự bất đối xứng nhẹ, vết men không đồng đều, và dấu vân tay hoặc vết cọ vẽ rõ ràng. Sứ công nghiệp (Machine-made) thường hoàn hảo về hình dạng và hoa văn, đồng nhất về màu sắc và kích thước. Sứ thủ công thường đắt hơn nhưng mang giá trị nghệ thuật cao hơn.

3. Tôi nên chọn bộ chén sứ cùng màu hay khác màu theo phong cách Nhật?

Trong văn hóa Nhật Bản, việc sử dụng các loại bát đĩa khác nhau về màu sắc, hình dáng và hoa văn trên cùng một bàn ăn là điều phổ biến và được khuyến khích. Sự kết hợp ngẫu hứng này tạo nên sự hài hòa tổng thể, phù hợp với triết lý thẩm mỹ Wabi-Sabi, giúp làm nổi bật từng món ăn riêng biệt.